Współczesna nazwa miasta nad Wartą wydaje się oczywista i prosta. Jednak analiza dawnych dokumentów pokazuje, że Śrem przez stulecia funkcjonował w świadomości piszących pod wieloma różnymi postaciami. Nie chodziło tu o zmianę tożsamości grodu, lecz o ewolucję języka i brak jednolitych zasad ortograficznych w średniowieczu.
Najstarsze ślady w dokumentach
Pierwszy znany zapis pochodzi z papieskiej bulli z 1136 roku, gdzie miasto odnotowano jako Zrem. Kolejne łacińskie próby oddania polskiego brzmienia pojawiają się w latach 1232–1234 jako Cirem, Sirem oraz Sireme. Z kolei w XIII-wiecznych kronikach, w tym w Kronice Wielkopolskiej i Kronice Książąt Polskich, natrafiamy na formy Screm i Scrym.
Ewolucja zapisu w XIV i XV wieku
W późniejszych stuleciach zapis stawał się coraz bardziej precyzyjny. W XIV i XV wieku pojawiają się warianty takie jak Srzem, Szrzem oraz Strzem. Jak podkreślają językoznawcy, pierwotna wymowa nazwy miasta rekonstruowana jest jako Śrzem. Z czasem trudna zbitka spółgłoskowa „śrz-” uległa naturalnemu uproszczeniu do „śr-”. Identyczny proces zaszedł w nazwie pobliskiej Środy, która niegdyś brzmiała Śrzoda.
Tradycja dawnych zapisów
Dawne przyzwyczajenia utrzymywały się zaskakująco długo. Jeszcze w wydanym pod koniec XIX wieku „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego” z 1892 roku miasto opisano pod hasłem Szrem. W okresie zaboru pruskiego oraz podczas okupacji niemieckiej oficjalną nazwą administracyjną stała się forma Schrimm. Pojawiała się ona na urzędowych pismach, pruskich mapach oraz dawnych pocztówkach przedstawiających śremski rynek i okolice nadwarciańskie.
Powrót do korzeni
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 roku, a ostatecznie po II wojnie światowej, oficjalną i jedyną nazwą stał się znany dzisiaj Śrem. Jest to zwieńczenie wielowiekowej ewolucji języka, która odzwierciedla skomplikowane dzieje regionu i jego mieszkańców.
„Pierwotne brzmienie nazwy miasta rekonstruuje się jako Śrzem. Z czasem trudna zbitka spółgłoskowa uległa naturalnemu uproszczeniu” – wyjaśniają językoznawcy.
Historia zapisu nazwy Śremu to fascynujący przykład tego, jak język, kultura i polityka splatają się w pozornie prostym słowie. Warto pamiętać, że za każdą nazwą miejscowości kryje się opowieść o ludziach, którzy ją tworzyli i przekazywali kolejnym pokoleniom.
Źródło: Śremski Wywiad
Fot. m.facebook.com
